دهان و بینی خود را هنگام سرفه و عطسه با دستمال(ترجیحا) و یا قسمت بالای آستین بپوشانید.
در صورت داشتن علایم شبیه آنفلوانزا، با آب و نمک، دهان خود را شستشو دهید.
در روزهای اول بیماری تنفسی، ضمن استراحت در منزل، از حضور در اماکن پر تردد پرهیز کنید.
از خوردن مواد غذایی نیم پز و خام خودداری کنید.
از بيماران مبتلا به علايم تنفسی (نظير سرفه و عطسه)،حداقل يک متر فاصله داشته باشيد.
از تماس دست آلوده به چشم، بینی و دهان خود بپرهیزید.
مدت شست و شوی دست ها حداقل به اندازه 20 ثانیه باشد و تمامی قسمت های دست (انگشتتان خصوصا انگشت شصت، کف دست و مچ دست)
به طور مداوم و در هر زمان ممکن، اقدام به شست و شوی کامل دست ها با آب و صابون نمایید.
دهان و بینی خود را هنگام سرفه و عطسه با دستمال (ترجیحا) ویا قسمت بالای آستین بپوشانید.
سردرد، تب و مشکلات تنفسی نظیر سرفه، آبریزش از بینی و تنگی نفس از علائم شایع بیماری کرونا ویروس جدید2019 هستند، در کودکان و سالمندان می تواند همراه با تهوع و استفراغ و دل درد باشد.
رهبر معظم انقلاب در سخنرانی ابتدایی سال ۱۴۰۱ با تأکید بر حرکت قاطع به سمت اقتصاد دانشبنیان، عنوان کردند: «باید دانش را پایه و زمینه اقتصاد کشور قرار داد و بنگاههای اقتصاد دانشبنیان را افزایش دهیم چرا که منافع زیادی برای کشور و برای اقتصاد کشور خواهد داشت».
از آنجا که تاکیدات رهبری بر دو موضوع اساسی «دانش بنیانی» و «تولید» رسالت سنگین تری را بر عهده وزارت علوم و مجموعه های علمی و دانشگاهی زیرمجموعه آن می گذارد، بر آن شدیم که به منظور تشریح طرح ها، برنامه ها و ایده های این وزارتخانه در حوزه فناوری و بالاخص درباره شعار سال با دکتر علی خیرالدین، معاون فناوری و نوآوری وزیر علوم مصاحبه مشروحی داشته باشیم؛ تاکید این معاونت بر پژوهش های بنیادی، کاربردی و توسعه ای در دانشگاه ها که قابلیت تبدیل به فناوری و رفع نیازهای کشور را داشته باشد، حاکی از آن است که تغییر رویکرد در راستای شعار سال آغاز شده است.
به گفته معاون وزیر علوم یکی از ماموریت های ویژه این معاونت از سوی دولت، تدوین آیین نامه ای تحت عنوان «فرمان سال» است که براساس آن سایر معاونت های وزارت علوم باید برنامه های خود را در راستای تحقق شعار سال به لحاظ کمی و کیفی به این معاونت اعلام کنند.
هشدار درباره مواجهه با دانش بنیان های بیکار در آینده، نظارت بر تولید محصولات پارک های علم و فناوری، تعارض قانونی در فعالیت دانش بنیانی اساتید دانشگاه و اجرای طرح هایی چون گرنت فناوری، دستیار فناوری، طرح ملی ترویج کارآفرینی، راه اندازی سامانه نان (نظام ایده ها و نیازها) و راه اندازی پردیس های خصوصی و تخصصی از جمله مواردی بود که دکتر خیرالدین در این نشست درباره آن ها توضیح داد.
مشروح گفتگوی خبرگزاری مهر با معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم را در ادامه می خوانید.
*آقای دکتر به عنوان سوال نخست می خواهم اشاره ای به شعار مهم سال، برنامه و نقش معاونت تازه تاسیس فناوری و نوآوری وزارت علوم برای افزایش سهم دانشگاه ها، پژوهشگاه ها، واحدهای فناور و شرکت های دانش بنیان از تحقق شعار سال داشته باشم ...
یکی از اهداف معاونت فناوری و نوآوری وزارت علوم، گسترش و فرهنگ سازی گفتمان فناوری و نوآوری در سطح کشور است که امسال مزین شده است به فرمان رهبری مبنی بر سال «تولید، دانش بنیان و اشتغال آفرین»؛ از این رو، یکی از مهمترین مباحث، در نظر گرفتن تولیدی است که هم مبتنی بر دانش باشد و هم مبتنی بر نیاز کشور تا از این راه، جایگاه ایران اسلامی روزبروز در عرصه بینالمللی تقویت شود و تبدیل به یک الگوی موفق و مطلوب برای سایر کشورها به ویژه جهان اسلام باشد.
نباید از یاد برد که زایش و رویش واحدهای فناور و شرکت های دانش بنیان از دانشگاه ها شروع می شود؛ به عبارت دیگر، "سطوح آمادگی فناوری" (TRL) شامل ۹ سطح میشود که در سطح اول، ایده شکل می گیرد و در سطح چهارم این ایده به یک نمونه آزمایشگاهی تبدیل می شود؛ غالب این فرایند در دانشگاه ها اتفاق می افتد؛ برای اینکه بتوانیم در سطوح آمادگی، فناوری بالاتر شرکت های فناور و دانش بنیان داشته باشیم، باید در دانشگاه ها و پژوهشگاه ها سرمایه گذاری کنیم؛ در این راستا تاکیدمان بر روی پژوهش های بنیادی، کاربردی و توسعه ای است که قابلیت تبدیل به فناوری و رفع نیازهای کشورمان را داشته باشد. بنابراین یکی از برنامه های جدی معاونت فناوری و نوآوری در وزارت علوم، ایجاد تعامل میان دانشگاه ها، پارک های علم و فناوری، پژوهشگاهها و مراکز آموزش عالی است و در واقع به دنبال آن هستیم این ارتباط را تقویت و مستمر کنیم.
برای این منظور در معاونت فناوری و نوآوری وزارت علوم، طرح هایی همچون: دستیار فناوری، تور فناوری، گرنت فناوری، طرح ملی ترویج کارآفرینی، پسادکتری نوآوری، تشویق و تسهیل ایجاد مراکز کارآفرینی و نوآوری، مراکز رشد، پردیس های فناوری و نوآوری و پارک های علم و فناوری در دانشگاه ها، دستگاه های دولتی و بخش خصوصی ایجاد پردیسهای فناوری و نوآوری تخصصی ملی و بین المللی، مهارت آموزی فارغ التحصیلان دانشگاه ها، حمایت از ایجاد قطبهای فناوری و نوآوری در پژوهشگاه ها و تغییر آیین نامه ارتقای اعضای هیئت علمی دانشگاهها، تاکنون عملیاتی و اجرا شده اند.
همچنین در حال تدوین آیین نامه ای برای تحقق اهداف شعار سال هستیم که انشالله بزودی در دولت ارائه و تصویب شود.
*درباره این آیین نامه توضیحاتی بیشتری ارائه دهید. از نظر محتوایی چه ویژگی هایی دارد و چه اهدافی را دنبال می کند؟
عنوان این آیین نامه «حمایت از فرمان سال» است و معاونت های وزارت علوم باید برنامه های خود را به لحاظ کمی و کیفی مطرح کنند؛ به طور مثال باید در این آیین نامه دقیقا ذکر شود که مراکز رشد چقدر باید افزایش یابند. در این آیین نامه بر ایجاد و گسترش پردیس های فناوری و نوآوری خصوصی، پردیس های دانشگاهی و دستگاهی و پردیسهای فناوری و نوآوری بینالمللی تاکید ویژه ای شده است.
*برنامه شما برای راه اندازی پردیس های بین الملل و خصوصی چیست؟ این مراکز چه کارکردهایی دارند.
ما معتقدیم آن اتفاقی که برای دانشگاه رخ داد، نباید در حوزه فناوری رخ دهد؛ یعنی نباید به این سمت برویم که بدون حساب و کتاب این مراکز را ایجاد کنیم و بعد از چند سال بگوییم باید ساماندهی شوند. بنابراین تاکید ما در حوزه فناوری، حرکت براساس آمایش فناوری و پتانسیل منطقهای است. در واقع نظام تعریف شده ما از «جز به کل» شکل گرفته است؛ یعنی ابتدا باید در دانشگاه مرکز کارآفرینی و نوآوری ایجاد شود، پس از آن مراکز رشد و در نهایت پردیس های فناوری و نوآوری ایجاد شوند؛ تاکید بر این است که پردیس ها با مشارکت پارک علم و فناوری استان راه اندازی شوند. بعد از اینکه دانشگاه تجربه راه اندازی پردیس را پیدا کرد و با اصول حاکم بر پارکهای علم و فناوری آشنا شد، بتواند پارک علم و فناوری دانشگاهی را تاسیس کند.
یکی از مشکلاتی که تا قبل از روی کار آمدن دولت مردمی با آن رو به رو بودیم، نداشتن پارک علم و فناوری تخصصی بوده است؛ براساس مطالعه و پایش صورت گرفته در مجموعه معاونت فناوری و نوآوری، چین بیش از ۴۰۰ پارک تخصصی در زمینه شیمی و پتروشیمی دارد، در صورتی که در ایران پارک تخصصی در حوزه شیمی نداشته ایم. بنابراین یکی از برنامه های جدی معاونت، ایجاد پارک ها و پردیس های خصوصی و تخصصی است که بر اساس آن ۲۰ درصد سرمایه و زیرساخت توسط دولت و مابقی از طریق بخش خصوصی تامین خواهد شد.
البته یکی از مشکلاتی که در پارک های علم و فناوری وجود دارد، کافی نبودن زیرساخت مناسب و نبود اراضی کافی است که تامین آن هزینه های زیادی خواهد داشت، اما می توان از پتاسیل های موجود به ویژه در بخش خصوصی استفاده کنیم البته یکی از مشکلاتی که در پارک های علم و فناوری وجود دارد، کافی نبودن زیرساخت مناسب و نبود اراضی کافی است که تامین آن هزینه های زیادی خواهد داشت، اما می توان از پتاسیل های موجود به ویژه در بخش خصوصی استفاده کنیم.
در همین راستا به طور مثال اخیرا در خراسان رضوی با آستان قدس پردیس «سلامت ثامن» را شکل دادیم که این پردیس در حال حاضر افتتاح شده و شرکت های دانش بنیان در حوزه سلامت در این پردیس مستقر خواهند شد.
الگوی این پردیس ها این است که بخش خصوصی فضا و امکانات می آورد و پارک های علم و فناوری با معرفی شرکت های فناور، خلاق و دانش بنیان از مزایا و معافیتهای مختلفی بهره مند خواهند شد.
*تمرکز معاونت فناوری و نوآوری وزارت علوم در بخش خصوصی بیشتر به کدام حوزه ها معطوف است؟
نخست در «حوزه سلامت» ورود کرده ایم؛ دوم، در موضوع «امنیت غذایی» که در راستای آن با وزارت جهاد کشاورزی تفاهم نامه ای منعقد شده و به دنبال آن در ۱۰ استان، «دهکده فناوری و نوآوری کشاورزی، منابع طبیعی و صنایع غذایی» ایجاد و یا در حال راه اندازی است.
سوم، استفاده از پتانسیل و ظرفیت شهرک های صنعتی و زیرساخت های آنهاست؛ از این رو، تفاهم نامه دیگری با وزارت صمت منعقد شد که با کمک و همکاری یکدیگر، قادر به افزایش مطلوبیت فعالیت شرکت های فناور و دانش بنیان شویم. چهارم، بهره گیری از پیشتازان صنایع و در کل بخش خصوصی برای ایجاد پردیس های صنعتی و فناوری در زمینه های تخصصی فعالیت آنها بوده است. برای نمونه در استان فارس، با مشارکت پارک علم و فناوری فارس، یک پردیس تخصصی در رابطه با تولید لوله های کامپوزیتی راه اندازی شده است. به هر روی، ورود و استفاده از ظرفیت های بخش خصوصی امری بی بدیل در موفقیت گفتمان فناوری و نوآوری کشور خواهد بود.
*آقای دکتر صحبت از پارک ها به میان آمد، سوال اساسی من درباره عملکرد پارک های علم وفناوری است، انتقاداتی نسبت به عملکرد پارک ها مطرح می شود مبنی بر اینکه تعدادشان زیاد است اما خروجی شان آنگونه که باید نیست و به طور مثال بعضا یک استارت آپ خوب از دل آن ها بیرون نمی آید، حتی سال گذشته می شنیدیم برخی پارک های علم و فناوری به جای تولید محصول مبتنی بر فناوری و دانش، در حوزه رمز ارز فعالیت دارند، حتما شما نظارتی بر عملکرد پارک ها دارید اما چگونه می خواهید در سالی که به نام تولید دانش بنیان نام گذاری شده کاری کنید که تولید در مراکز کیفی تر باشد و شاهد تولید فناوری در سطوح بالاتر باشیم؟
ابتدا بگذارید آماری در خصوص پارک ها ارائه بدهم که حقیقتا قابل دفاع است؛ ما در سطح کشور ۴۹ پارک علم و فناوری، ۲۴۶ مرکز رشد و ۱۰ هزار و ۷۰۰ واحد فناور داریم؛ از این تعداد پارک، ۱۱ پارک دانشگاهی و ۴ پارک دستگاهی یا وزارتخانه ای هستند. حدود هزار و ۷۰۰ شرکت دانش بنیان در پارک های وابسته به وزارت علوم مستقر هستند و حدود ۱۵ درصد واحدهای فناور، دانش بنیان شده اند.
در ابتدای سال ۱۴۰۰ در پارک های علم و فناوری، ۶۵ هزار شغل ایجاد شده بود که این آمار در اردیبهشت ماه ۱۴۰۱ به ۹۰ هزار شغل افزایش یافت. یعنی طی یکسال با همت شرکت های فناور و دانش بنیان با افزایش ۴۰ درصدی اشتغال در پارک های علم و فناوری روبرو بوده ایم. میزان صادرات و سودآوری ارزی به کشور نیز با توجه به شرایط حاکم قابل قبول بوده، هر چند نیازمند همت بیشتر همه نهادهای مرتبط هستیم.
نکته مهم دیگر نظارت های مستمر و سرزده معاونت فناوری و نوآوری وزارت علوم از شرکت های فناور و دانش بنیان مستقر در پارک های علم و فناوری است؛ افزون بر این، مرکز نظارت و ارزیابی این وزارتخانه نیز پایش مستمری بر فعالیت پارک ها دارد. به عبارت دیگر، از آنجا که این شرکت ها در محیط پارک های علم و فناوری مستقر شده اند نظارت و پایش دقیقی بر آنها حاکم است.
این در حالی است که سامانه های موجود در این معاونت به صورت ماهانه گزارشهایی را از پارک ها و شرکت های مستقر دریافت می کنند و در صورت مشاهده انحراف در اطلاعات، ورود می کنند. نهادهای نظارتی برون سازمانی نیز همواره در این مهم به ما یاری رسانده اند. با توجه به این آمار، عملکرد پارک ها عملکرد مثبتی بوده است. البته پس از ارزیابی های ماهانه و سالانه شرکت های فناور و دانش بنیان، برخی از آنها به دلیل عملکرد نامطلوب از مجموعه پارک خارج می شوند.
بر اساس آخرین آمار موجود، خروج از پارک های علم و فناوری به دلیل عملکرد نامطلوب از یک سو و از سوی دیگر به دلیل موفقیت آن واحد یا شرکت که در اصطلاح "خروج موفق" گفته می شود، در مجموع نزدیک به ۵ درصد طی یک سال بوده است.
* تاکید شما بر تولید و اقتصاد دانش بنیان بود، سوال بعدی ما هم در همین زمینه است؛ آقای دکتر در بحث تولید انبوه و رسیدن به اقتصاد دانش پایه در یکسال اخیر پارک ها چه نقشی ایفا کردند و برنامه شما برای افزایش سهم آنها در تحقق شعار سال چیست؟
در زمینه تولید، پارک های علم و فناوری در بخش های مختلف آی تی، آی سی تی، هوش مصنوعی، پزشکی و انرژی فعالیت های بسیار خوبی داشته اند؛ به طور مثال واحدهای فناور و دانش بنیان مستقر در شهرک علمی تحقیقاتی اصفهان دستگاه رادیوتراپی، سی تی اسکن و ... می سازد. باعث مباهات است که واحدهای فناور و دانش بنیان ما تولیدی را پیگیری می کنند که مبتنی بر دانش و نیاز کشور است. البته نباید از موانع و مشکلات پیش روی واحدهای فناور و دانش بنیان کشور غافل شویم.
مثلا فرد محصولی را تولید کرده اما برای گرفتن مجوز در راهروها سرگردان است و این افراد بعد دو سه سال کار را رها می کنند. فکر می کنم امسال یکی از کارهای جدی که باید انجام دهیم، این موانع را برطرف کنیم
*چه موانعی ؟
از یک سو یک اقتصاد نفتی و سنتی داریم که با اقتصاد دانش بنیان مقابله می کند؛ از سوی دیگر جوانان ما ایده های خوبی دارند و محصولی تولید می کنند اما وقتی می خواهند به تولید انبوه برسند، به طور مثال نقدینگی ندارند، نکته دوم وجود قوانین دست و پاگیر و ضد و نقیض است و شاهد بروکراسی های پیچیده ای هستیم. مثلا فرد محصولی را تولید کرده اما برای گرفتن مجوز در راهروها سرگردان است و این افراد بعد دو سه سال کار را رها می کنند. فکر می کنم امسال یکی از کارهای جدی که باید انجام دهیم، رفع موانع است.
مثال خیلی ساده این است که به اعضای هیات علمی تمام وقت، تاکید می شود که نباید در بیرون از دانشگاه کار انتفاعی انجام دهند اما از آن طرف می گوییم باید شرکت دانش بنیان ایجاد کنند. یا اینکه عضو هیات علمی، شرکتی تاسیس می کند و برای معافیت مالیاتی به سازمان امور مالیاتی می رود اما در آنجا قوانین را هزار جور تفسیر می کنند. البته خوشبختانه با تصویب "قانون جهش تولید دانش بنیان" بسیاری از موانع مدیریت خواهند شد؛ مثلا در ماده ۱۴ این قانون آمده است که دانشگاه ها می توانند یک شرکت تاسیس کنند یا سرمایه گذاری و درآمدزایی کنند، در حالی که قبلا اینگونه نبوده است.
معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری از وزارت علوم خواسته که وزارت علوم برای بررسی بیشتر قانون جهش تولید و نحوه اجرای آن نماینده ای معرفی کند و بنده به عنوان نماینده معرفی شده ام. این قانون حدود ۱۷-۱۸ آیین نامه دارد و باید تمامی ماده های قانونی آن که مربوط به وزارت علوم و دانشگاه ها و پارک های علم و فناوری است، با دقت بررسی شود و برخی هم نیاز به اصلاح و تغییر دارد. این قانون ماده ای دارد که براساس آن پارک ها می توانند اراضی خود را واگذار کنند که بند بسیار مهمی است، یا اینکه اگر بخش خصوصی در پارک ها ساختمانی بسازد، سند اعیانی به شرکت داده می شود.
بزرگان این حوزه به این نتیجه رسیده اند که این حوزه بیشتر بحث فرهنگی دارد؛ یعنی ما تعداد زیادی هم شرکت تاسیس کنیم اما از نظر فرهنگی زیرساخت ها را ایجاد نکنیم، موفق نخواهیم شد. همه می گوییم باید حمایت کنیم اما موقع خرید محصول به سمت دانش بنیان ها نمی رویم. خداروشکر در این مدت با همت افراد دخیل، زیست بوم و اکوسیستم فناوری و نوآوری در کشور تا حدود زیادی تکمیل شده است.
*اخیرا سامانه جدیدی تحت عنوان سامانه نان راه اندازی شده، این سامانه قرار است حلقه واسط دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی و نهادهای علمی باشد و تمامی سامانه های موازی با آن یکپارچه شود، درباره این سامانه جزئیات بیشتری در اختیار مخاطبان علمی ما قرار دهید.
سامانه نظام ایدهها و نیازها (نان) زمینهای برای ارتباط نیازهای مختلف با تحقیقات و مراکز تحقیقاتی کشور بوده و متخصصان میتوانند نیازهای خود را در حوزهها و سطوح مختلف اجتماعی و صنعتی در این سامانه ثبت کنند. به عبارت دیگر، هدایت ظرفیت پژوهشی کشور در جهت حل مسائل و رفع نیازهای جامعه و تکمیل زنجیره پژوهش، فناوری و نوآوری توسط این سامانه صورت می گیرد. این سامانه در راستای تحقق فرمان سال، محصولات و نیازهای شرکت ها را معرفی می کند، تولید بر اساس نیاز جامعه و صنعت را شکل می دهد و حتی امکان برگزاری دوره های آموزشی مهارت محور را تسهیل می کند. در این طرح نه تنها دانشگاهیان، بلکه آحاد جامعه علمی می توانند نیازهای فناورانه و نوآورانه و نیز ایدههای خود را ثبت کنند.
از آنجا که در این سامانه نیازها براساس منطقه جغرافیایی و موضوعی وارد می شود، نقشه جامع نیازهای فناورانه و نوآورانه کشور را بدست خواهیم آورد. این سامانه در "پایگاه استنادی علوم جهان اسلام" (ISC) شکل گرفته است. تمامی نیازها در سامانه نان نمایه و به افراد گواهی داده می شود. تاکنون قریب به ۴ هزار و ۸۰۰ نیاز و ۱ میلیون و ۷۵۰ هزار طرح و ایده در این سامانه وارد شده است.
در خصوص سامانه نظام ایدهها و نیازها (نان) دو مصوبه قانونی داریم؛ نخست اینکه شورای عالی انقلاب فرهنگی در اسفند ماه گذشته طی مصوبه ای برای یکپارچه سازی سامانه ها و احصای نیازها و ایده های پژوهشی و فناوری، به وزارت عتف ماموریت داد که این سامانه را پیاده سازی کند. همچنین بر اساس بند ه تبصره ۹ قانون بودجه سال ۱۴۰۱، شرط استفاده از یک درصد اعتبار دستگاه های اجرایی در حوزه پژوهشی، منوط به ثبت نیازها در سامانه نان است.
در قالب طرح «گرنت فناوری» بین ۲۰ تا ۹۰ میلیون تومان به پژوهشگران اعطا می کنیم که آن را نیز به سامانه نان وصل کرده ایم؛ به عبارتی یک نوع سرمایه گذاری ایجاد شده که اگر یک عضو هیات علمی نیازی را به کمک دانشجوی خود در سامانه انتخاب و پایان نامه و یا رساله دکتری را براساس آن تعریف کند، از طریق گرنت و یا صندوق پژوهش و فناوری حمایت خواهند شدهمچنین در قالب طرح «گرنت فناوری» بین ۲۰ تا ۹۰ میلیون تومان به پژوهشگران اعطا می کنیم که آن را نیز به سامانه نان وصل کرده ایم؛ به عبارتی یک نوع سرمایه گذاری ایجاد شده که اگر یک عضو هیات علمی نیازی را به کمک دانشجوی خود در سامانه انتخاب و پایان نامه و یا رساله دکتری را براساس آن تعریف کند، از طریق گرنت و یا صندوق پژوهش و فناوری حمایت خواهند شد. در فاز اول این طرح، ۲۰ دانشگاه ، ۱۰ پژوهشگاه و ۱۰ پارک علم و فناوری وارد فاز اجرایی شده اند.
*در دوره جدید هدایت پژوهشگاهها به سمت پژوهشها و توسعه فناوریهای مسئلهمحور و تقاضامحور (نسل جدید پژوهشگاهها) پیگیری می شود؛ ذیل این سیاست طرحهای ایجاد قطبهای فناوری و نوآوری (هاب)، آیندهنگاری و ترسیم رهنگاشت فناوریهای آینده و تحولآفرین، دفاتر مالکیت فکری و انتقال فناوری در معاونت فناوری و نوآوری دنبال می شود؛ کدام یک از این طرح ها به مرحله اجرا رسیده است؟
باید برنامه ای در سه بخش برای دانشگاه ها، مراکز آموزشی، پژوهشی، تحقیقاتی و پارک های علم و فناوری داشته باشیم که به برخی از آنها اشاره شد. پژوهشگاه های ما علی رغم امکانات بسیار اما آنگونه که نیاز است به کارگیری نشده اند، بنابراین پیشنهاد ما این بود که پژوهشگاه ها را به قطب فناوری و نوآوری تبدیل کنیم.
برای نمونه پژوهشگاه ها شتاب دهنده های تخصصی ایجاد کنند و به نوعی هاب فناوری و نوآوری (قطب) شوند.
*یعنی می توان گفت که در ماه های آتی پارک های علم و فناوری محلی برای تربیت استارت آپ های تخصصی باشند؟
بله دقیقا. مثلا پژوهشگاه مواد و انرژی، هاب فناوری در این بخش و متولی کار باشد؛ پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ماموریت راه اندازی پارک علم و فناوری پتروشیمی شود. برخی از مراکز پژوهشی مانند پژوهشگاه ژنتیک یا پژوهشگاه تربیت بدنی مراکز رشد خوبی دارند و دنبال این هستند که پردیس فناوری و نوآوری تاسیس کنند و بعد از آن تبدیل به قطب شوند. ما ۱۸ پژوهشگاه ملی داریم و می توانیم ۱۸ قطب فناوری داشته باشیم.
*همین اواخر بحث بین المللی شدن پارک ها و ایجاد پردیس های بین المللی مطرح شده است، بیشتر در این رابطه توضیح دهید.
ما در رابطه با مباحث تعاملات بین المللی مدت هاست کار را شروع کرده ایم؛ براساس بررسی هایی که انجام دادیم، متوجه شدیم که پارک ها کمتر در این زمینه وارد شده اند و زیرساخت کافی ندارند.
معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری کار را به خوبی شروع کرده و ما هم وارد شدیم و تعاملات خوبی در حوزه فناوری با ارمنستان، عراق، ترکیه، بوسنی، روسیه و چین آغاز کرده ایم. از طرفی درصدد راه اندازی پارک بین المللی هزار هکتاری در استان تهران و در حال پیگیری برای جایابی آن هستیم.
*آقای دکتر کارکرد این پارک بین المللی که به آن اشاره کردید، چیست؟
یکی از مشکلات مهمی که شرکت های فناور و دانش بنیان دارند این است که تولید دارند اما قدرت فروش ندارند. در همین راستا به دنبال این هستیم که در کشورهای مورد نظرمان پردیس مشترک فناوری و نوآوری بین المللی راه اندازی کنیم تا به فروش محصولات ما کمک شود؛ این موضوع از سوی اتاق بازرگانی با محوریت وزارت علوم و صندوق نوآوری و شکوفایی در حال پیگیری است.
*اخیرا گزارش کاملی در خصوص طرح دستیار فناوری (کارآموزی دانشجویان در واحدهای فناور)، جزییات طرح و نحوه اجرای آن در خبرگزاری مهر منتشر شد، از آخرین وضعیت اجرایی شدن این طرف بفرمایید. تا این لحظه چه تعداد از دانشجویان برای حضور در این طرح اعلام آمادگی کرده اند و چه تعداد تفاهم نامه منعقد شده است؟
تاکنون قریب به ۹ هزار و ۵۰۰ دانشجو در مقاطع مختلف تحصیلی برای حضور در این طرح ثبت نام کرده اند؛ همچنین ۹۰۰ شرکت دانش بنیان در این زمینه اقدام به عقد قرار کرده اند و ۱۷۵ تفاهم نامه بین پارکها و دانشگاهها امضا شده است. به نظر من طرح دستیار فناوری بسیار ایده جالبی است به شرطی که حمایت شود. با این طرح چندین مشکل برطرف خواهد شد؛ اولین مساله این است که با مهارت آموزی به دانشجویان انگیزه می دهد، زیرا در طی آن دانشجویان به مدت ۶ ماه در شرکت های فناور و دانش بنیان مستقر در پارک ها ضمن تحصیل، مشغول به کار می شوند و حقوق هم دریافت می کنند؛ از طرفی نیاز شرکت ها به نیروی انسانی متخصص نیز رفع خواهد شد. براساس این طرح به دانشجویان کارشناسی ماهیانه یک میلیون تومان، دانشجویان کارشناسی ارشد ۲ میلیون تومان و دانشجویان دکتری ۳ میلیون تومان پرداخت خواهد شد.
*چند پارک علم و فناوری برای اجرای این طرح درگیر شده اند؟
همه پارک ها و صندوق های پژوهش و فناوری در این برنامه وارد شده اند؛ مثلا دانشگاه تربیت مدرس اعلام کرده بیش از هزار شرکت متقاضی در این طرح اعلام آمادگی کرده اند. نکته مهم این است که دانشجویان بعد از ۶ ماه، می توانند جذب آن مجموعه و یا علاقه مند به ایجاد یک کار فناورانه شوند. مهمتر اینکه ما با این طرح، ارتباط بین پارک های علم و فناوری و دانشگاه ها را برقرار کرده ایم. در ارتباط با بار مالی طرح، چندین جلسه با معاونت علمی و فناوری داشتیم و برای اجرای آن در مرحله اول حدود ۲۴ میلیارد تومان اعتبار نیاز داریم که بخشی از آن را ما تامین کردیم و معاونت علمی نیز قول تامین اعتبار ۵۰ درصدی را داده است.
*همزمان با ایجاد معاونت فناوری و نوآوری در وزارت علوم، برخی انتقادات بر موازی کاری این ساختار با معاونت فناوری و نوآوری ریاست جمهوری صورت گرفت، شما برای عدم تداخل برنامه های این معاونت با معاونت علمی به ویژه در زمینه فعالیت ها و محصولات دانش بنیان چه تدابیر و اقداماتی لحاظ کرده اید؟
وظایف معاونت علمی حمایت از شرکت های دانش بنیان، ارزیابی و اعطای مجوز به این شرکتها است، اما مجوز راه اندازی پارک های علم و فناوری و مراکز رشد را وزارت علوم می دهد؛ بنابراین "زایش و رویش واحدهای فناور و شرکت های دانش بنیان" با وزارت علوم است.
پس واحدهای فناوری که ابتدا شکل می گیرند در دانشگاه ها ایجاد می شوند؛ بنابراین سطوح فناوری پایین با وزارت علوم است و در ادامه اما خروجی ما ورودی دانش بنیان ها می شود.
چندین جلسه با دوستان معاونت علمی داشتیم و به این نقطه مشترک و مشخص نائل آمدیم که وظایف و تکالیف هر کدام چیست و چگونه با تعامل جایگاه علم و فناوری را در کشورمان بیش از پیش ارتقا دهیم. ما از هر نهاد یا شخصی که در این حوزه کار کند، استقبال می کنیم.
*در مسیر فعالیتهای مبتنی بر فناوری و راه اندازی مراکز و شرکتهای متعدد و جدید مبتنی بر فناوری و دانش هشدارهایی مطرح می شود مبنی بر غفلت از کیفی گرایی به دنبال توجه به افزایش کمی. چه پاسخی برای این دست نگرانی ها دارید؟
بله. نگرانی هایی در این زمینه وجود دارد؛ ببینید در حال حاضر چگونه در برابر فارغ التحصیلان بیکار قرار گرفته ایم. معلوم است که اگر بی حساب و کتاب جلو برویم چند سال آینده در برابر یک سری شرکت فناور و دانش بنیان بیکار و متوقع قرار می گیریم که واقعا چالش زا خواهد بود. بنابراین در این قسمت حساسیت ویژه ای باید به خرج داد؛ نمی شود فقط تعداد، ملاک باشد. دیدگاه بنده اقتصاد دانش بنیان است نه شرکت دانش بنیان. اقتصاد دانش بنیان مفهوم گسترده تری دارد که تولید و موارد دیگری را شامل می شود.
به طور مثال فرد شرکتی دارد و به دنبال این است که عنوان دانش بنیانی بگیرد؛ چون عنوان لوکسی دارد و می تواند برخی معافیت ها و مزایا را نیز بدست آورد. باید در ارزیابی این شرکت ها دقت شود. ما اخیرا پیشنهادی داشتیم که خوشبختانه به تایید معاونت علمی هم رسید که براساس آن پارک های علم و فناوری در ارزیابی واحدهای فناور خود، شرکتهای نوع سه را به معاونت علمی معرفی کنند تا فرایند بررسی دانش بنیانی آنها تسریع شود. باید توجه داشت که از آن طرف هم نمی شود برای دانش بنیان شدن شرکت ها محدودیت ایجاد کرد و به طور مثال بگوییم در یکسال فقط به ۲۰ شرکت مجوز داد، بنابراین باید این تعادل حفظ شود.
*دی ماه ۱۴۰۰ اعلام کرده بودید اجرای طرح حکمرانی یکپارچه فناوریهای نرم در کشور و نیز چاره اندیشی برای اشتغال کوتاهمدت همراه با توانمندسازی فارغالتحصیلان علوم انسانی و هنر دانشگاهها، از طرحهای مهم در حال تدوین در وزارت علوم است؛ در حال حاضر این طرح ها در چه مرحله ای قرار دارند؟
ما به دنبال نوآوری باز هستیم؛ یعنی اینکه از پتانسیل های بخش های مختلف استفاده کنیم؛ ما تیم قوی داریم ولی تشکیلات زیادی نداریم و دنبال این هم نیستیم که آن را گسترش دهیم. اکثر برنامه هایی که در معاونت فناوری و نوآوری در حال اجراست، با کمک متخصصان و کارشناسان خبره بیرون سازمانی اما با راهبری معاونت فناوری و نوآوری طراحی شده اند.
به طور مثال در بحث فناوری های نرم، وزارت علوم تفاهم نامه ای با جهاد دانشگاهی دارد و ما پارک ملی علوم و فناوری های نرم و صنایع فرهنگی را به عنوان قطب قرار داده ایم و تاکید شده مباحث مربوط به فناوری نرم با این پارک پیش رود.
به دلیل اهمیت این حوزه برنامه های متعدد و مطلوبی را طراحی کرده ایم اما جزئیات بیشتر در این باره را انشاالله بزودی اعلام خواهیم کرد.
*به عنوان سوال پایانی در قانون بودجه سال ۱۴۰۱ چقدر اعتبار برای معاونت فناوری، حمایت از پارکهای علم و فناوری و مراکز رشد و تأسیس پردیسهای فناوری و حمایت از مناطق محروم در زمینه فناوری و نوآوری پیشبینی شده است ؟
خوشبختانه با پیگیری بسیار زیادی که انجام دادیم، ۷۰۰ میلیارد تومان برای حمایت از پارک های علم و فناوری، مراکز رشد و دانشگاه ها در نظر گرفته شد.۳۰۰ میلیارد تومان دیگر نیز برای حمایت از پهنه ها و نواحی ویژه فناوری اختصاص یافت.